 | 01/11/2006 | 13:39 |
| |
Zagłębiowskie nekropolie: cmentarz starososnowiecki
 | | Centralna część cmentarza żydowskiego (po lewej stronie okazały ohel) |  |
Zapewne nie wszyscy sosnowiczanie wiedzą, że w mieście znajduje się zespół cmentarzy różnych wyznań, który jest dowodem na wielokulturową przeszłość Sosnowca. W pobliżu al. Mireckiego i ul. Grota-Roweckiego przy ul. Smutnej znajdują się nekropolię: rzymsko-katolicka, prawosławna, protestancka oraz żydowska. Idąc wzdłuż alei głównej cmentarza katolickiego widzimy stare grobowce zasłużonych obywateli miasta. Cmentarz założony był najprawdopodobniej w 1899 r. Na grobowcach odczytujemy m.in. takie nazwiska jak: ks. Dominik Milbert – proboszcz i budowniczy kościoła WNMP (katedra), Wacław Nowina Stacherski – poeta, żołnierz AK, który zginął w Oświęcimiu (grób symboliczny), Jan Woźniak, - polski przemysłowiec, Aleksander Rene – działacz społeczny i sportowy, znany jako jeden z założycieli Zagłębia Sosnowiec (wówczas K.S. Milowice , 1906 r.). W centralnej części cmentarza znajduje się kościół pod wezwaniem Wszystkich Świętych. U podnóża kościoła widzimy wykuty napis: „Poległym Bohaterom Śląska”. Powstaje pytanie dlaczego ten napis został umieszczony w tym miejscu…? (kliknij)
Z cmentarzem rzymsko-katolickim sąsiaduje cmentarz prawosławny. Jego dzieje wiążą się z historią cerkwi prawosławnej. Został on otwarty i poświęcony w październiku 1894 roku.
We wrześniu 1897 roku zakończono grodzenie cmentarza murem kamiennym, który ufundował niemiecki fabrykant F.B. Schoen.
Groby na cmentarzu są przeważnie skromne, tylko niektóre zbudowane z przepychem. Odczytujemy na nich takie nazwiska jak: Dymitr Demczuk – psalmista, dyrygent, prof. Dr. Inż. Iwan Feszczenko-Czopiwski. Na cmentarzu prawosławnym spoczywa dr Jan Przemsza Zieliński(1935-1999), historyk, który ocalił od zapomnienia dzieje Zagłębia Dąbrowskiego wydając wraz z żoną i synem Ekspres Zagłębiowski. Cmentarz prawosławny porastają wysokie drzewa. Są tu stare grobowce, na których napisy wykonane są cyrylicą a ich podstawy spowite są bluszczem. Można tutaj poczuć atmosferę Sosnowca okresu zaborów i rewolucji przemysłowej.
Przez cmentarz prawosławny przechodzimy na cmentarz ewangelicki, założony w roku 1899. Grobowce tuż przy obecnej bramie wejściowej nie różnią się od tych spotykanych na cmentarzach katolickich. Idąc dalej nasza uwagę przykuwa okazała kaplica wzniesiona w stylu neoromańskim w drugiej połowie XIX w. Jest to modernistyczna rotunda mieszcząca najprawdopodobniej prochy rodziny Dietlów. Za kaplicą przy murze oddzielającym cmentarz od ul. Grota-Roweckiego są grobowce słynnych przemysłowców tj.: Schoenów, Lamprechtów, Meyerholdów, K.Gampera. Na cmentarzu ewangelickim spoczywa redaktor Konstanty Ćwierk 1895-1944, poeta, dziennikarz, który pracował w redakcjach popularnych zagłębiowskich gazet oraz prowadził audycję radiową pt. „Zagłębie ma głos”.
Aby trafić na cmentarz wyznania mojżeszowego trzeba iść wzdłuż ulicy Grota Roweckiego w stronę ul. Gospodarczej. Następnie skręcamy w lewo i mijamy kolejno cmentarz ewangelicki, prawosławny i katolicki. Na cmentarz założony w 1894 r. wchodzimy przez okazałą bramę zwieńczoną menorą (świecznik siedmioramienny - symbol judaizmu) . Przy wejściu na cmentarz znajduje się obelisk z napisami w języku polski i hebrajskim „W hołdzie Żydom miast Zagłębia wymordowanym przez hitlerowców w latach 1939-1945”. Przemierzając kirkut czyli żydowski cmentarz widzimy okazałe marmurowe grobowce znanych obywateli miasta: Oppenheimerów, Libermanów, Reichertów. W centralnej części cmentarza znajduje się okazały ohel z czarnego marmuru (hebr. namiot, rodzaj prostopadłościanu, budowany nad grobowcem cadyków lub rabinów), na którym czytamy, że jest to Grób Leopoldostwa Szpigiel. Jest też kilkaset nagrobków - macew i obelisków w kształcie uciętego pnia drzewa. Jeszcze w zeszłym roku grobowce spowite były bluszczem co nadawało staremu żydowskiemu cmentarzowi specyficznego uroku. Niestety obecnie cmentarz został „uporządkowany”, a w niektórych miejscach widać jeszcze ślady po tym „porządkowaniu” w postaci wypalonych plam na trawie. Mimo wszystko cmentarz żydowski gdzie grobowce zazwyczaj zawierają napisy wyłącznie w języku hebrajskim przypomina o wielokulturowości dawnego Sosnowca i Zagłębia.
Warto wybrać się na romantyczny spacer i zwiedzić zespół cmentarzy bowiem jest to świetna lekcja historii i najlepsze miejsce na wyciszenie i zadumę nad tym skąd i dokąd zmierzamy.
Piotr Krawczyk
Informacje historyczne: Abramski Jerzy, Cmentarze Zagłębia Dąbrowskiego i ziemi zawierciańskiej, Zawiercie 1998
 źródło: własne/Abramski Jerzy, Cmentarze...
|
|
Jesteś osobą wrażliwą na sprawy publiczne, obejrzałeś ciekawą wystawa, byłeś na ciekawym koncercie, sztuce teatralnej, zawodach sportowych lub innej imprezie, posiadasz ciekawe fotografie, zbiory, kolekcje i chcesz się podzielić tym z innymi - my postaramy się to opublikować. Napisz do nas
|
|
|
Sączów jest wsią w gminie Bobrowniki, w powiecie będzińskim, która może poszczycić się, wpisanym w 1991 roku do wojewódzkiego rejestru zabytków »
|
